समाजात आजही काही ठिकाणी अंत्यसंस्काराच्या विधींशी संबंधित पारंपरिक रूढी-परंपरांचे पालन केले जाते. मात्र, या रूढींना छेद देत खेड तालुक्यातील पालांडे कुटुंबातील पाच मुलींनी आपल्या आईच्या निधनानंतर तिच्या अंत्यसंस्काराची संपूर्ण जबाबदारी पार पाडत समाजासमोर पुरोगामी आणि प्रेरणादायी आदर्श ठेवला आहे. चार मुलींनी आईच्या पार्थिवाला खांदा दिला, तर मोठी मुलगी ममता मंगेश भोसले यांनी आईला मुखाग्नी देत अंतिम संस्कार पार पाडले.
मु. पो. खेड महाडनाका, ता. खेड, जि. रत्नागिरी येथील रहिवासी गं. भा. लक्ष्मीबाई तुकाराम पालांडे यांचे २१ ऑगस्ट रोजी अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांच्या निधनाने पालांडे कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळला. त्यांच्या पश्चात पाच मुली, जावई आणि नातवंडे असा परिवार आहे.
लक्ष्मीबाई पालांडे यांच्या मोठ्या कन्या ममता मंगेश भोसले या तिसे शिगवणवाडी येथील जिल्हा परिषद शाळेत प्राथमिक शिक्षिका म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांच्या भगिनी सुनयना सुधीर सावंत, ज्योती हरिष मोरे, सुजाता राहूल भोसले आणि निता विक्रम रेपाळे यांनीही आईच्या निधनाच्या दुःखात खंबीरपणे एकत्र येत अंत्यसंस्काराची जबाबदारी स्वीकारली.
आईच्या पार्थिवाला मुलींनी दिला खांदा
अंत्ययात्रेच्या वेळी चारही बहिणींनी आपल्या आईच्या पार्थिवाला स्वतः खांदा दिला. अनेक ठिकाणी आजही अंत्यसंस्काराच्या वेळी मुलानेच पार्थिवाला खांदा द्यावा, अशी सामाजिक रूढी आढळून येते. मात्र, या बहिणींनी अशा कोणत्याही रूढीला बळी न पडता आईप्रती असलेले आपले कर्तव्य स्वतः पार पाडले.
दुःखाच्या प्रसंगी एकमेकींच्या साथीने उभ्या राहिलेल्या या पाचही बहिणींच्या निर्णयाने उपस्थितांचेही लक्ष वेधून घेतले. मुलगा नसला तरी मुलीही आई-वडिलांच्या सुख-दुःखात आणि त्यांच्या शेवटच्या प्रवासात तितक्याच जबाबदारीने सहभागी होऊ शकतात, हा संदेश त्यांच्या कृतीतून समाजासमोर आला.
मोठ्या मुलीने दिला मुखाग्नी
अंतिम संस्काराच्या वेळी मोठ्या कन्या ममता मंगेश भोसले यांनी आपल्या आईला मुखाग्नी दिला. आईच्या निधनाचे दुःख मनात असतानाही त्यांनी धैर्याने ही जबाबदारी पार पाडली. त्यांच्या या निर्णयाला त्यांच्या चारही बहिणींनी साथ दिली.
वंश पुढे नेण्यासाठी किंवा अंत्यसंस्काराच्या विधींसाठी मुलगाच असावा, या पारंपरिक मानसिकतेला या कुटुंबाने आपल्या कृतीतून वेगळे उत्तर दिले आहे. मुलगी ही केवळ कुटुंबाची जबाबदारी नसून ती आई-वडिलांच्या आयुष्यातील प्रत्येक टप्प्यावर मुलाप्रमाणेच आपले कर्तव्य बजावू शकते, हे या घटनेतून अधोरेखित झाले.
स्त्री-पुरुष समानतेचा संदेश
पाचही बहिणींनी घेतलेल्या या निर्णयाकडे केवळ अंत्यसंस्काराची परंपरा म्हणून न पाहता स्त्री-पुरुष समानतेच्या दृष्टिकोनातून पाहिले जात आहे. शिक्षण, नोकरी आणि विविध क्षेत्रांत महिलांनी आपली क्षमता सिद्ध केली असताना आई-वडिलांच्या अंतिम संस्काराची जबाबदारी पार पाडण्याचा अधिकार आणि कर्तव्यही मुलींना समानपणे आहे, हा विचार या घटनेतून पुढे आला आहे.
विशेष म्हणजे मोठी कन्या ममता भोसले या प्राथमिक शिक्षिका असल्याने शिक्षण आणि सामाजिक जाणीव यांचा सकारात्मक परिणाम या निर्णयातून दिसून येतो. त्यांनी आणि त्यांच्या बहिणींनी रूढींच्या चौकटीपेक्षा आईप्रती असलेले प्रेम, कर्तव्य आणि जबाबदारी यांना प्राधान्य दिले.
खेड तालुक्यात घडलेल्या या घटनेची परिसरात चर्चा होत असून, पाचही बहिणींच्या धाडसी आणि पुरोगामी भूमिकेचे कौतुक केले जात आहे. त्यांच्या कृतीने ‘मुलगा-मुलगी समान’ या विचाराला प्रत्यक्ष कृतीची जोड मिळाली आहे.
स्व. लक्ष्मीबाई तुकाराम पालांडे यांच्या निधनाने कुटुंबीय, नातेवाईक आणि परिचितांमध्ये हळहळ व्यक्त होत असून, त्यांच्या आत्म्यास शांती लाभो, अशी भावना व्यक्त करत सर्व स्तरांतून त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण करण्यात येत आहे.
वेगवान बातमी, अचूक आणि थेट भूमिका !
कोकणातल्या बातम्या, विश्लेषण आणि महत्वाच्या गोष्टी… #कोकण आणि कोकणातील संस्कृती, सण, उत्सव, परंपरा, लोककला, खाद्यसंस्कृती आणि बरंच काही…
कोकणातील महत्वाच्या घडामोडी, रेल्वे, पर्यटन विषयक अपडेट्स तसेच इतरही अनेक ताज्या घडामोडींची वेगवान माहिती क्षणार्धात वाचकांपर्यत पोहचवीणारा डिजिटल प्लॅटफॉर्म
©️ 2024 Kokan Katta News, Media Network
Rg.No.MH-28-0047569
Ratnagiri, Dapoli
*वेगवान बातमी, अचूक आणि थेट भूमिका !*
