दापोली तालुक्यात यंदा पर्जन्यमानात मोठी तूट राहिल्याने आगामी काळात दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. या पार्श्वभूमीवर उपलब्ध पाण्याचे नियोजन आणि संवर्धन करण्यासाठी तालुक्यातील सर्व १०६ ग्रामपंचायतींनी गावनिहाय ‘वॉटर बजेट’ तयार करावे, तसेच स्थानिक परिस्थितीनुसार किमान १०० साखळी बंधारे उभारण्याच्या दृष्टीने कार्यवाही करावी, असे आवाहन पंचायत समिती दापोलीचे सभापती उन्मेष रामचंद्र राजे यांनी केले आहे.
यंदाच्या पावसाळ्यात सुरुवातीच्या काळात समाधानकारक पाऊस झाला असला तरी त्यानंतर पर्जन्यमानात मोठी घट झाली आहे. त्यामुळे पावसाचे पाणी उपलब्ध असतानाच त्याचे योग्य नियोजन आणि जलसंधारणाच्या उपाययोजना करणे आवश्यक बनले आहे.
पंचायत समिती प्रशासनाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, सन २०२६ मध्ये दापोली तालुक्यात आतापर्यंत २६७७ मिमी पर्जन्यमानाची नोंद झाली आहे. मात्र, महिनानिहाय पर्जन्यमानाचा विचार केला असता त्यात मोठी तफावत असल्याचे दिसून येते.
जुलै २०२६ मध्ये तालुक्यात ११६ टक्के पर्जन्यमान झाले. मात्र, त्यानंतर पावसाचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात कमी झाले. ऑगस्टमध्ये केवळ ५१ टक्के, तर सप्टेंबरअखेर ३७ टक्के पर्जन्यमान नोंदविण्यात आले. परिणामी, एकूण सरासरी पर्जन्यमान सुमारे ७७ टक्के राहिले असून, साधारण १००० मिमी पावसाची तूट असल्याचे प्रशासनाकडून नमूद करण्यात आले आहे.
पावसाच्या या तुटीचा परिणाम भविष्यातील पाणी उपलब्धतेवर होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः उन्हाळ्यात विहिरी, बोअरवेल तसेच अन्य स्थानिक जलस्रोतांवर पाण्यासाठी मोठा ताण निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे संभाव्य पाणीटंचाईचा सामना करण्यासाठी आतापासूनच जलसंधारणाच्या उपाययोजना करण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली आहे.
पर्जन्यमानातील तूट आणि उपलब्ध जलसाठ्याचा विचार करता भविष्यात दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. १९७२ सालच्या दुष्काळासारखी परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन प्रशासनाने आतापासूनच पाण्याचे नियोजन करण्यावर भर दिला आहे.
पाण्याची उपलब्धता कमी होण्यापूर्वीच स्थानिक पातळीवर जलस्रोतांचे संवर्धन, पावसाचे पाणी अडविणे आणि भूजलपातळी वाढविण्यासाठी ठोस उपाययोजना करण्याची आवश्यकता आहे. त्यासाठी ग्रामपंचायतींनी पुढाकार घेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
या पार्श्वभूमीवर ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ ही संकल्पना प्रभावीपणे राबविण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. प्रत्येक ग्रामपंचायतीने आपल्या गावातील उपलब्ध पाणीसाठा, पाण्याचा सध्याचा वापर, लोकसंख्या आणि भविष्यातील पाण्याची गरज यांचा अभ्यास करून गावनिहाय ‘वॉटर बजेट’ तयार करावे, असे आवाहन सभापती उन्मेष राजे यांनी केले आहे.
गावाच्या भौगोलिक रचनेनुसार योग्य ठिकाणी साखळी बंधारे उभारल्यास पावसाळ्यात वाहून जाणारे पाणी अडविणे शक्य होणार आहे. त्याचबरोबर हे पाणी हळूहळू जमिनीत मुरल्याने भूजलपातळी वाढण्यास मदत होऊ शकते.
साखळी बंधाऱ्यांमुळे जलसाठा वाढण्यास मदत
साखळी बंधाऱ्यांमुळे पावसाचे पाणी थेट वाहून जाण्याऐवजी ते अडवून स्थानिक पातळीवर साठविता येते. त्यामुळे पाण्याचा जमिनीत होणारा निचरा वाढण्यास मदत होऊ शकते. परिणामी विहिरी, झरे आणि इतर जलस्रोतांमध्ये पाणीसाठा टिकविण्यास हातभार लागू शकतो.
आगामी उन्हाळ्यात पाणीटंचाईची तीव्रता कमी करण्यासाठी अशा जलसंधारणाच्या उपाययोजना उपयुक्त ठरू शकतात. त्यामुळे प्रत्येक ग्रामपंचायतीने आपल्या गावातील पाणलोट क्षेत्राचा अभ्यास करून आवश्यक त्या ठिकाणी साखळी बंधारे उभारण्याचे नियोजन करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
लोकसहभागातून जलसंधारणाला चालना देण्याचे आवाहन
या उपक्रमासाठी केवळ शासकीय निधीवर अवलंबून न राहता दानशूर व्यक्ती, उद्योजक, शिक्षणप्रेमी, समाजसेवक, स्वयंसेवी संस्था, माजी विद्यार्थी गट, विविध मंडळे आणि सेवाभावी संस्थांची मदत घेण्याचे आवाहन पंचायत समिती प्रशासनाच्या वतीने करण्यात आले आहे.
गावातील उपलब्ध मनुष्यबळ आणि स्थानिक संसाधनांचा वापर करून जलसंधारणाची कामे मोठ्या प्रमाणावर हाती घेतल्यास त्याचा दीर्घकालीन फायदा गावांना होऊ शकतो. त्यामुळे ग्रामस्थांनीही या मोहिमेत सक्रिय सहभाग नोंदवावा, असे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले आहे.
दापोली तालुक्यात संभाव्य पाणीटंचाई टाळण्यासाठी केवळ प्रशासनाच्या प्रयत्नांवर अवलंबून न राहता ग्रामपंचायत, ग्रामस्थ आणि विविध सामाजिक संस्थांचा सामूहिक सहभाग आवश्यक ठरणार आहे. प्रत्येक गावाने आपल्या स्थानिक भौगोलिक परिस्थितीनुसार जलसंधारणाच्या उपाययोजना राबविल्यास भविष्यातील पाणीटंचाईची समस्या कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
यंदाच्या पर्जन्यमानातील तूट लक्षात घेता, पावसाचे प्रत्येक थेंब अडवून त्याचा योग्य वापर आणि भूजल पुनर्भरणासाठी प्रयत्न करणे ही काळाची गरज बनली आहे. त्यामुळे १०६ ग्रामपंचायतींनी गावनिहाय वॉटर बजेट तयार करून साखळी बंधारे व अन्य जलसंधारणाची कामे तातडीने नियोजनबद्ध पद्धतीने हाती घ्यावीत, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
वेगवान बातमी, अचूक आणि थेट भूमिका !
कोकणातल्या बातम्या, विश्लेषण आणि महत्वाच्या गोष्टी… #कोकण आणि कोकणातील संस्कृती, सण, उत्सव, परंपरा, लोककला, खाद्यसंस्कृती आणि बरंच काही…
कोकणातील महत्वाच्या घडामोडी, रेल्वे, पर्यटन विषयक अपडेट्स तसेच इतरही अनेक ताज्या घडामोडींची वेगवान माहिती क्षणार्धात वाचकांपर्यत पोहचवीणारा डिजिटल प्लॅटफॉर्म
©️ 2024 Kokan Katta News, Media Network
Rg.No.MH-28-0047569
Ratnagiri, Dapoli
*वेगवान बातमी, अचूक आणि थेट भूमिका !*
