रत्नागिरी जिल्ह्यातील डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर दिवसेंदिवस वाढत असताना त्याचबरोबर सायबर गुन्हेगारांकडून नागरिकांची आर्थिक फसवणूक करण्यासाठी नवनवीन पद्धतींचा वापर केला जात आहे. लिंक पाठवून, बँक अधिकारी असल्याचे भासवून, ट्रेडिंगमध्ये मोठा नफा मिळवून देण्याचे आमिष दाखवून तसेच डिजिटल अरेस्टच्या नावाखाली भीती निर्माण करून नागरिकांच्या खात्यातील लाखो रुपये लंपास केले जात आहेत. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक सायबर भामट्यांच्या सहज लक्ष्य बनत असल्याचे चित्र रत्नागिरी जिल्ह्यात पाहायला मिळत आहे.
ऑगस्ट महिन्याच्या पाऊण महिन्यातच रत्नागिरी जिल्ह्यात सायबर फसवणुकीचे सात गुन्हे दाखल झाले असून, या प्रकरणांमध्ये नागरिकांची तब्बल १ कोटी १९ लाख १९ हजार ४८४ रुपयांची फसवणूक झाल्याचे समोर आले आहे. यामध्ये रत्नागिरीतील चार, चिपळूणमधील एका प्रकरणासह जिल्ह्यातील अन्य भागांतील प्रकरणांचा समावेश आहे.
लिंक पाठवून खात्यातील पैसे गायब
मोबाईलवर आलेली अनोळखी लिंक उघडणे नागरिकांना चांगलेच महागात पडत आहे. सायबर भामटे विविध कारणे सांगून लिंक पाठवतात. ही लिंक उघडल्यानंतर नागरिकांकडून वैयक्तिक किंवा बँकिंगशी संबंधित माहिती घेतली जाते अथवा बनावट अॅप डाउनलोड करण्यास सांगितले जाते. त्यानंतर खात्यातील रक्कम परस्पर काढून घेतली जाते.
काही प्रकरणांमध्ये संबंधित व्यक्तीच्या नावाने किंवा सरकारी अथवा खासगी संस्थेच्या नावाने संदेश पाठवून नागरिकांचा विश्वास संपादन केला जातो. संदेश खरा असल्याचे समजून नागरिक त्यातील लिंकवर क्लिक करतात आणि त्यानंतर फसवणुकीला सुरुवात होते.
बँक अधिकारी असल्याचे भासवून फसवणूक
सायबर गुन्हेगारांकडून बँक अधिकारी असल्याचे भासवूनही नागरिकांना गंडा घातला जात आहे. बँक खाते बंद होणार आहे, केवायसी अपडेट करायचे आहे किंवा खात्याशी संबंधित काही अडचण निर्माण झाली आहे, अशी कारणे सांगून नागरिकांकडून गोपनीय माहिती मिळवली जाते.
बँक खाते क्रमांक, एटीएम कार्डची माहिती, ओटीपी किंवा अन्य संवेदनशील माहिती मिळाल्यानंतर सायबर भामटे आर्थिक व्यवहार करून खात्यातील पैसे लंपास करतात. त्यामुळे बँकेचा अधिकारी असल्याचे सांगून फोन करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीला गोपनीय माहिती देऊ नये, असे आवाहन करण्यात येत आहे.
स्वातंत्र्य दिनाच्या शुभेच्छाही ठरल्या फसवणुकीचे निमित्त
एका ज्येष्ठ नागरिकाला स्वातंत्र्य दिनाच्या शुभेच्छा देण्याच्या बहाण्याने सायबर भामट्यांनी संपर्क साधला. शुभेच्छांचे अॅप डाउनलोड करण्यास सांगून त्यांना जाळ्यात ओढण्यात आले. अॅप डाउनलोड केल्यानंतर त्यांच्या खात्यातून रक्कम काढण्यात आली.
या घटनेमुळे अनोळखी व्यक्तीने पाठवलेले कोणतेही अॅप मोबाईलमध्ये इन्स्टॉल करण्यापूर्वी नागरिकांनी विशेष खबरदारी घेण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.
ट्रेडिंगमध्ये मोठ्या नफ्याचे आमिष
ऑनलाइन ट्रेडिंगच्या माध्यमातून कमी कालावधीत मोठा नफा मिळवून देण्याचे आमिष दाखवूनही फसवणुकीच्या घटना घडत आहेत. अशाच प्रकारे पती-पत्नीला ट्रेडिंगमध्ये मोठा परतावा मिळेल, असे सांगून त्यांच्या विश्वास संपादन करण्यात आला. सुरुवातीला नफा मिळत असल्याचे भासवून त्यांच्याकडून अधिक रक्कम गुंतवून घेण्यात आली. त्यानंतर मोठी रक्कम लंपास करण्यात आली.
ऑनलाइन ट्रेडिंग किंवा गुंतवणुकीच्या नावाने अनोळखी व्यक्तींकडून आलेल्या ऑफरची पडताळणी न करता पैसे गुंतवणे टाळणे गरजेचे आहे.
डिजिटल अरेस्टच्या नावाखाली वृद्ध महिलेची फसवणूक
दहशतवादाशी संबंधित प्रकरणात अटक होण्याची भीती दाखवून एका वयोवृद्ध महिलेची मोठ्या रकमेची फसवणूक करण्यात आली. पोलिस किंवा अन्य तपास यंत्रणेचे अधिकारी असल्याचे भासवत सायबर भामट्यांनी महिलेला मानसिक दबावाखाली आणले. अटकेपासून वाचण्यासाठी पैशांची मागणी करण्यात आली आणि त्यानंतर तिची आर्थिक फसवणूक झाली.
‘डिजिटल अरेस्ट’च्या नावाखाली नागरिकांना घाबरवून पैसे उकळण्याच्या घटना वाढत आहेत. कोणतीही तपास यंत्रणा व्हिडिओ कॉलवरून अशा पद्धतीने अटक करण्याची भीती दाखवून पैसे मागत नाही, हे नागरिकांनी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
गॅस सेवा बंद होण्याचे सांगूनही गंडा
गॅस सेवा बंद होणार असल्याचे सांगून मदतीच्या नावाखाली नागरिकांना सायबर भामट्यांनी आपल्या जाळ्यात ओढले. सेवा सुरू ठेवण्यासाठी किंवा संबंधित प्रक्रिया पूर्ण करण्याच्या बहाण्याने नागरिकांकडून माहिती घेत आर्थिक व्यवहार करण्यात आले.
अशा प्रकारचे फोन आल्यास संबंधित गॅस कंपनीच्या अधिकृत क्रमांकावर संपर्क करून माहितीची खात्री करावी.
ज्येष्ठ नागरिकांनी अधिक सावध राहण्याची गरज
सायबर फसवणुकीच्या अनेक घटनांमध्ये ज्येष्ठ नागरिकांना लक्ष्य केले जात असल्याचे दिसून येत आहे. मोबाईलवरील बनावट लिंक, अनोळखी अॅप, बनावट फोन कॉल किंवा डिजिटल अरेस्टसारख्या फसवणुकीच्या पद्धतींबाबत पुरेशी माहिती नसल्याने ज्येष्ठ नागरिक सहजपणे सायबर भामट्यांच्या जाळ्यात अडकू शकतात.
त्यामुळे कुटुंबीयांनी आपल्या ज्येष्ठ सदस्यांना सायबर फसवणुकीच्या विविध पद्धतींबाबत माहिती देणे आवश्यक आहे. संशयास्पद फोन, संदेश किंवा लिंक आल्यास कोणतीही घाई न करता प्रथम कुटुंबीयांशी संपर्क साधावा.
फसवणूक झाल्यास तातडीने तक्रार करा
सायबर फसवणूक झाल्याचे लक्षात येताच वेळ न दवडता सायबर क्राईम हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वर संपर्क करावा किंवा जवळच्या पोलिस ठाण्यात तक्रार दाखल करावी. फसवणुकीनंतरचा प्रत्येक क्षण महत्त्वाचा असतो. तातडीने तक्रार केल्यास संबंधित आर्थिक व्यवहार थांबविण्यासाठी आवश्यक कारवाई करण्याची आणि रक्कम परत मिळण्याची शक्यता वाढू शकते.
नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?
- अनोळखी व्यक्तीने पाठवलेल्या लिंकवर क्लिक करू नये.
- अनोळखी अॅप मोबाईलमध्ये डाउनलोड किंवा इन्स्टॉल करू नये.
- बँक खाते, एटीएम, ओटीपी, पासवर्ड किंवा अन्य गोपनीय माहिती कोणालाही देऊ नये.
- बँक अधिकारी असल्याचे सांगणाऱ्या व्यक्तीची अधिकृत माध्यमातून खात्री करावी.
- ऑनलाइन ट्रेडिंगमध्ये मोठ्या नफ्याचे आमिष दाखवणाऱ्या व्यक्तींवर तातडीने विश्वास ठेवू नये.
- डिजिटल अरेस्ट किंवा पोलिस कारवाईची भीती दाखवणाऱ्या फोनला घाबरू नये.
- संशयास्पद फोन किंवा संदेश आल्यास कुटुंबीयांशी चर्चा करावी.
- फसवणूक झाल्यास तातडीने १९३० वर संपर्क साधावा.
सायबर भामट्यांची पद्धत दिवसेंदिवस बदलत आहे; मात्र सावधगिरी, माहितीची पडताळणी आणि वेळेत तक्रार हेच सायबर फसवणुकीपासून बचावाचे सर्वात प्रभावी उपाय आहेत.
वेगवान बातमी, अचूक आणि थेट भूमिका !
कोकणातल्या बातम्या, विश्लेषण आणि महत्वाच्या गोष्टी… #कोकण आणि कोकणातील संस्कृती, सण, उत्सव, परंपरा, लोककला, खाद्यसंस्कृती आणि बरंच काही…
कोकणातील महत्वाच्या घडामोडी, रेल्वे, पर्यटन विषयक अपडेट्स तसेच इतरही अनेक ताज्या घडामोडींची वेगवान माहिती क्षणार्धात वाचकांपर्यत पोहचवीणारा डिजिटल प्लॅटफॉर्म
©️ 2024 Kokan Katta News, Media Network
Rg.No.MH-28-0047569
Ratnagiri, Dapoli
*वेगवान बातमी, अचूक आणि थेट भूमिका !*
